Feiten & Cijfers

PBL: huurtoeslag cruciaal voor betaalbaarheid

De huurtoeslag is cruciaal om de betaalrisico’s van grote groepen huurders te beperken. Dit blijkt uit het onderzoek Betaalbaarheid van het wonen in de huursector dat het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) op 7 januari 2016 publiceerde.

Passend toewijzen en huurmatiging door corporaties dragen in veel mindere mate bij aan het beperken van betaalrisico’s. Voor huurders met een inkomen onder het sociaal minimum is bovendien extra armoedebeleid nodig, aldus het PBL.

Effectiviteit instrumenten
Het PBL onderzocht de effectiviteit van een aantal volkshuisvestelijke instrumenten om betaalrisico’s voor huurders te verkleinen, zoals huurtoeslag, passend toewijzen en huurmatiging door corporaties. De huurtoeslag blijkt het meest effectief. Van de groep huishoudens die huurtoeslag ontvangt heeft 3 procent een betaalrisico. Zonder huurtoeslag zou dit 18 procent zijn.

De huurstijging matigen heeft slechts een beperkt effect op het aantal huishoudens met betaalrisico’s. Tegelijkertijd profiteert ook een groot deel van de huishoudens zonder betaalrisico van de matiging. Passend toewijzen heeft alleen een positief effect op huishoudens met betaalrisico’s die recht hebben op huurtoeslag.

Extra armoedebeleid nodig
In 2012 had 60 procent van alle 685.000 huurtoeslagontvangers een inkomen beneden het sociale minimum. Van alle huishoudens met een inkomen onder het sociaal minimum kent 35 procent betaalrisico’s, ook als zij huurtoeslag ontvangen. 240.000 huishoudens kennen dus betaalrisico’s. Dit zijn huishoudens met een uitkering (40 procent) en onder meer studenten en ZZP’ers. De bestaande volkshuisvestelijke instrumenten zijn niet voldoende om de betaalrisico’s van deze groep te laten afnemen. Extra armoede- of werkgelegenheidsbeleid is voor hen noodzakelijk, stelt het PBL.

Regionale context
Het Planbureau bekeek ook in hoeverre de situatie op de lokale woningmarkt van invloed is op de beleidsopties die stakeholders (gemeenten, corporaties, huurders) zien om de betaalbaarheid te verbeteren. De keuze voor een beleidsoptie is vaak niet gerelateerd aan de lokale woningmarktsituatie, maar komt vooral voort uit principiële overtuigingen over bijvoorbeeld de rol van corporaties, het belang van keuzevrijheid en solidariteit. Stakeholders zien bovendien vaak het betaalbaarheidsvraagstuk in samenhang met andere ontwikkelingen.

Verantwoordelijkheid overheid
Volgens Aedes toont het onderzoek van PBL aan dat ook de Rijksoverheid een verantwoordelijkheid heeft voor betaalbaarheid in de huursector. De huurtoeslag is wezenlijk in het voorkomen van betaalrisico’s en dient op termijn gewaarborgd te blijven. En het onderzoek bevestigt dat voor een grote groep huishoudens volkshuisvestelijke instrumenten niet volstaan, maar aanvullend armoedebeleid van de overheid nodig is.