Verdieping

Aedes-collegetour Vernieuwend opdrachtgeverschap: ‘Ontwikkel een lerende cultuur’

‘Petje af voor de manier waarop Ymere zich als opdrachtgever opstelt.’ Zo complimenteerde hoogleraar Publiek Opdrachtgeverschap in de Bouw van de TU Delft Marleen Hermans deze Amsterdamse corporatie op 20 september tijdens een nieuwe aflevering van de Aedes-collegetour Vernieuwend opdrachtgeverschap. Manager Realisatie Woningverbetering Bas Kalshoven vertelt hoe Ymere te werk gaat.

‘Het kost tijd en moeite voordat je als corporatie je opdrachtgeverschap professioneel hebt ingericht. Vernieuwing is bij ons daarbij geen doel op zich’, zegt Kalshoven. ‘Wij zijn er al ruim vijf jaar mee bezig.’ Ymere stuurt haar opdrachtnemers aan op resultaat, legt hij uit.

‘We schrijven hen niet meer voor welke maatregelen ze moeten nemen bij bijvoorbeeld het verduurzamen van onze woningen. Dat laten we aan de creativiteit, kennis en kunde van de marktpartijen over. Wij weten wel welke resultaten en prestaties we van hen verwachten.Dit resultaatgericht sturen doen wij niet op projectniveau, maar voor langdurende programma’s die soms wel 10 jaar duren.'

Hoe hebben jullie de omslag gemaakt? Van traditioneel naar vernieuwend opdrachtgeven?
‘Daar zijn bedrijfskundige veranderingen voor nodig. Dat begint bij leiderschap, mensen die geloven in de nieuwe manier van werken. En die nieuwe werkwijze moet je vastleggen in de visie en strategie van de corporatie. Bijvoorbeeld in de inkoopstrategie. Weet wat je wilt van je opdrachtnemers en weet hoe je gaat samenwerken. Zorg dat er een lerende cultuur ontstaat.’

Leg dat eens uit
‘Wij werken in co-makership met onze opdrachtnemers, zoals de installateurs, aannemers en dakbedrijven. We zorgen daarbij voor een fusie van belangen. Natuurlijk gaan daarbij ook wel eens dingen mis. Het is zaak om dan bij je principes te blijven en niet terug te vallen in een traditionele vorm van opdrachtgeven en alles weer strak voor te schrijven.’

‘Je moet samen blijven geloven in co-creatie. Vertrouwen speelt daarbij een rol. Maar een overmaat aan vertrouwen kan omslaan in naïviteit. We bouwen daarom toetsmomenten in: plan, do, check en act. Dit hebben wij ook verankerd in onze organisatiestructuur. En als resultaten niet gehaald worden, kunnen we elkaar daar stevig op aanspreken.’

Wat vraagt dat van jullie opdrachtnemers?
‘Dat zij die lerende cultuur ook in hun DNA hebben zitten. Daar selecteren wij zelfs op. Wij gaan uitgebreid op bezoek bij potentiele opdrachtnemers en hebben interviews met medewerkers op verschillende niveaus om te kijken of ze onze waarden over samenwerking delen. Met onze opdrachtnemers hebben we ook gezamenlijk een opleidingsprogramma ontwikkeld. De zogeheten Co-making-academy.’
 
Hoe ziet dat opleidingsprogramma eruit?
‘Daarin coachen we onze eigen medewerkers en de medewerkers van onze co-makers in aspecten van samenwerking. Het gaat daarbij om vragen als: Waarom doen we dit? Welke waarden horen bij deze samenwerking? Wat moeten de huurders hiervan merken?’
‘Het mooie aan co-makership is dat je elkaar als partners versterkt en aanvult tijdens het hele bouw-en renovatieproces. Samen maken we de plannen en denken we na over de invulling van projecten. Wat is de opgave en wat is de beste oplossing voor de corporatie, de opdrachtnemers en de huurders?’

Forse verduurzamingsopgave
Er is een toenemend besef onder corporaties dat met name de forse verduurzamingsopgave alleen in nauwe samenwerking met elkaar en met marktpartijen te realiseren is. Dat constateerde hoogleraar Marleen Hermans dijdens de discussie op de vierde Aedes-collegetour over Vernieuwend opdrachtgeverschap.De publicatie Professioneel Opdrachtgeverschap: Een handreiking voor corporaties en andere (semi-)publieke opdrachtgevers biedt daarvoor tips en aanbevelingen. De handreiking is in opdracht van Aedes gemaakt door de Leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap in de bouw van de TU Delft.