Publicaties

CPB en PBL: 'Woonbeleid kan efficiënter'

De Nederlandse woningmarkt kan efficiënter werken als kopen en huren minder door de overheid worden gesubsidieerd. Dat concluderen het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Centraal Planbureau (CPB) in hun rapport Kansrijk Woonbeleid. De subsidies op de woningmarkt hebben volgens PBL en CPB een prijsopdrijvend effect.

Keuzevrijheid
Het rapport is bedoeld als een soort menukaart voor beleidsmakers, zoals politieke partijen. Het laat de effecten zien van verschillende beleidskeuzes op de huur- en koopmarkt. Het afbouwen van de subsidies is vooral op lange termijn aantrekkelijk, stellen PBL en CPB. ‘Door huren en kopen beleidsmatig gelijk te behandelen, wordt de keuze tussen huren en kopen niet langer verstoord door subsidies en kunnen veel meer huishoudens makkelijker kiezen wat het beste bij hun past.’

Hypotheekrenteaftrek
Het zou bijvoorbeeld efficiënt zijn om de hypotheekrenteaftrek voor woningeigenaren verder af te bouwen, staat in het rapport. Daardoor worden koopwoningen goedkoper. Op de korte termijn (de komende vier jaar) vergroot dit wel betaalrisico’s, vooral voor jonge huiseigenaren die vaak nog weinig hebben afgelost.

Markconforme huren
PBL en CPB schetsen een vergelijkbaar scenario voor de huurmarkt. Door de huurprijzen meer aan te laten sluiten bij de waarde van de huurwoningen, wordt het aantrekkelijker om in sociale en commerciële huurwoningen te investeren en groeit het aanbod. ‘Daar profiteren zowel lage als middeninkomens van’, schrijven de onderzoeksbureaus in het persbericht. Op korte termijn leidt deze maatregel wel tot betaalrisico’s bij lagere inkomens. Maar dit heeft vooral te maken met de hoogte van inkomens, woonbeleid kan dat maar beperkt beïnvloeden.

Scheefwoontax
De planbureaus noemen het verhogen van de verhuurdersheffing een mogelijkheid om eerder marktconformere huren te bereiken. Maar daarbij maken ze de kanttekening dat de heffing ‘ook investeringen in de bestaande sociale voorraad en nieuwbouw door marktpartijen kan ontmoedigen’. Als alternatief biedt het rapport een ‘scheefwoontax’: het verschil tussen de daadwerkelijke huur en de marktconforme huur wordt opgeteld bij het inkomen en daarover betaalt de scheefwoner belasting.