Publicaties

Aanjaagteam Langer zelfstandig wonen: ‘Lokaal afspraken maken’

Gemeenten moeten met woningcorporaties en zorgorganisaties duidelijke afspraken maken over wonen en zorg, om te bevorderen dat mensen met een zorgvraag zelfstandig kunnen (blijven) wonen. Het Rijk moet hen de ruimte geven om te experimenteren. Dat stelt het Aanjaagteam Langer Zelfstandig Wonen in haar eindrapport, dat het team 24 maart 2016 presenteerde aan het kabinet.

Meer geschikte woningen
Om het mogelijk te maken dat mensen met een lichte zorgvraag vaker zelfstandig blijven wonen, zijn bijvoorbeeld beschutte woonvormen nodig, moet zorg efficiënt bij mensen thuis geleverd kunnen worden, moeten woningen zorggeschikt worden gemaakt en moeten voormalige verzorgingshuizen een nieuwe bestemming krijgen.

‘De druk op de beschikbaarheid van betaalbare zelfstandige woningen is groot’, staat in het eindrapport. ‘Er moeten hoe dan ook meer zelfstandige wooneenheden bij komen.’ Er ligt ook een taak voor gemeenten en woningcorporaties om ouderen beter voor te lichten over de mogelijkheden die er zijn.

Afspraken
Volgens het aanjaagteam, dat sinds haar oprichting in 2014 zo’n 360 werkbezoeken aflegde bij gemeenten, corporaties, zorgorganisaties en andere partijen, is het vooral belangrijk dat die partijen elkaar weten te vinden en heldere afspraken maken over vraag en aanbod in de regio. Dat gebeurt al volop, maar nog lang niet overal hebben gemeenten goed in kaart hoeveel zorggeschikte woningen er de komende jaren nodig zijn of hoe groot de doelgroep precies is. Ook nemen nog niet alle gemeenten de regie op zich bij het maken van de afspraken.

Meer ruimte nodig
Verder vindt het Aanjaagteam dat woningcorporaties soms te terughoudend zijn met investeren in ombouw van leegstaande verzorgingshuizen of beschutte woningen voor bijvoorbeeld GGZ-cliënten en mensen met een verstandelijke beperking. ‘Doordat contracten met langetermijnzekerheden wegvielen, zijn corporaties schuwer geworden om risico’s te nemen.’

Het Aanjaagteam geeft aan dat het wettelijk instrumentarium weleens knelt en belemmerend werkt. 'Gemeenten en woningcorporaties moeten meer ruimte krijgen om te experimenteren', zei voorzitter van het aanjaagteam Marnix Norder bij de presentatie van het rapport.

Passend toewijzen
Volgens Aedes investeren corporaties waar ze kunnen. Als er sprake is van terughoudendheid dan ligt die niet alleen aan het wegvallen van financiële zekerheden, maar ook aan recente wetgeving zoals het passend toewijzen. Woningcorporaties mogen geen woningen van boven de 600 euro meer toewijzen aan de laagste inkomens, ook niet als zij een zorgvraag hebben. Zorggeschikte woningen zijn vaak duurder.

Aedes: 'Lokale opgave'
Aedes is het met het Aanjaagteam eens dat wonen en zorg vooral lokaal moet worden geregeld. Het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg (KCWZ) ondersteunt woningcorporaties en zorgorganisaties daarbij en verzamelt op haar website goede voorbeelden uit de praktijk. In het najaar van 2016 start het Kenniscentrum samen met Platform 31 een pilot over wonen en zorg in de jaarlijkse prestatieafspraken. Ook wordt met steun van FLOW een nieuwe training ontwikkeld om corporatiemedewerkers te ondersteunen bij hun lokale samenwerking voor wonen en zorg.