Evenement

Expeditie Begonia: samen aan zet voor wonen en zorg in de wijk

Woningcorporaties, zorgorganisaties en gemeenten staan voor de gezamenlijke opgave om kwetsbare groepen mensen in de wijk een thuis te geven. Die opgave gaat verder dan alleen aantallen woningen, maar gaat ook om woonvormen die aansluiten op de behoefte van kwetsbare bewoners zelf én om de woonomgeving. Dat is een belangrijke uitkomst van het congres Expeditie Begonia 2017.

Het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg organiseerde voor het derde jaar op rij dit congres, op 11 oktober in Amersfoort. Expeditie Begonia is opgezet om meer variatie in wonen en zorg te stimuleren. Volgens manager Danielle Harkes van Aedes-Actiz zijn de eerste resultaten geboekt. ‘Na drie jaar zijn de eerste ideeën in uitvoering en worden de stenen gestapeld.’
 
Knelpunten
De overheid wil dat kwetsbare groepen, zoals ouderen, langer zelfstandig blijven wonen of weer zelfstandig in de wijk komen wonen. En veel bewoners willen dat zélf ook. Toch zijn er genoeg knelpunten, stelt het kenniscentrum. Dat was reden om samen met vertegenwoordigers van zorgorganisaties, als GGZ Nederland, RIBW Alliantie, Federatie Opvang, Sociaal Werk Nederland en Vereniging Gehandicapten Zorg Nederland én de gemeente op het podium met elkaar in gesprek te gaan.

Een knelpunt is het tekort aan woningen. Vanuit de opvang van dak- en thuislozen, vanuit de geestelijke gezondheidszorg of vanuit begeleid wonen, kunnen grote groepen bewoners niet de stap maken naar een thuis in de wijk, omdat er niet voldoende woningen zijn. ’We moeten echt meters maken. Daarbij gaat het niet alleen om kale vierkante meters, maar om een echt thuis voor de bewoners’, stelde onder anderen Jacobine Geel van GGZ Nederland.
 
Zorg samen regelen
Directeur Jeroen Pepers van Aedes stelt dat de corporaties die meters willen maken, maar dat zij dat niet alleen kunnen. Zo moeten gemeenten voldoende bouwlocaties aanwijzen. Ook hij pleit voor samenwerking tussen de lokale partners. ‘Wij zijn niet de zorgverleners, maar we moeten wel de zorg samen goed regelen.’ Volgens voorzitter Guus van Montfort van ActiZ moet er daarnaast ruimte zijn voor lokale initiatieven vanuit de mensen zelf. 'Het meest succesvolle overheidsbeleid is te doen wat de mensen willen.'

Empathische woonomgeving 
Hoogleraar Smart Architectural Technologies Masi Mohammadi aan de TU Eindhoven hield een betoog over de empathische woonomgeving. Ouderen wonen steeds langer thuis, nemen steeds vaker het initiatief om zelf een woonvorm te kiezen die bij hen past. Mohammadi kijkt echter verder dan de woning: slimme technologieën – van domotica tot virtual reality – kunnen ouderen ondersteunen in de kwaliteit van leven. ’We moeten wel onze grenzen bewaken en ons blijven afvragen of de technologie van toegevoerde waarde is voor de bewoner zelf.’

Netwerk onmisbaar vangnet
Anja Machielse, hoogleraar Empowerment van kwetsbare aan ouderen aan de Universiteit van Humanistiek, benadrukte dat het contact met mensen in deze tijd van slimme technologieën onmisbaar blijft. Uit onderzoek blijkt dat contacten met anderen het meest bijdragen aan geluk. Voor kwetsbare mensen is een netwerk een onmisbaar vangnet, terwijl dat netwerk voor die groep juist vaak krimpt. ‘Dat ligt deels aan de mensen zelf, omdat zij zich schamen of omdat zij geen oppervlakkige kennissen aan hun bed willen hebben als ze langdurig ziek zijn. Terwijl de behoefte aan contact wél blijft.’

Machielse haalde een praktijkvoorbeeld aan waaruit blijkt dat de woonomgeving bijdraagt aan geluk: de 600 ‘lief-en-leedstraten’ in Rotterdam. Bewoners in deze straten hebben een klein budget tot hun beschikking om activiteiten te ondernemen. ‘Vaak zijn er een of twee gangmakers in de straat die de onderlinge betrokkenheid vergroten. Zo brengt een bewoner bijvoorbeeld een bloemetje als iemand een operatie heeft gehad en vraagt hoe het gaat. Zo’n klein gebaar is al heel waardevol.’

Ontdekkingsreis 
Na het ochtendprogramma konden de ruim 700 deelnemers op ontdekkingsreis langs de vele woonvariaties die tijdens Expeditie Begonia werden gepresenteerd. Op de website van Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg (KCWZ) staat meer informatie over woonvariaties. Daar staat ook een uitgebreid verslag van Expeditie Begonia.