Verdieping

Onderzoeker: ‘Schuldhulp op maat is het effectiefst’

Mensen met schulden zijn vaak zeer gemotiveerd om hun gedrag aan te passen. Door in de schuldhulpverlening aan te sluiten bij hun belevingswereld vergroot je voor hen de kans op een echte oplossing. Dat is een van de conclusies van Nibud-onderzoeker Tamara Madern. Zij promoveerde op 17 september 2015 op haar onderzoek naar factoren die gezond financieel gedrag bevorderen. Voor professionals vertaalde zij haar onderzoek in een praktische handreiking.

Madern concludeert dat de manier van schuldhulpverlening niet altijd aansluit: die is te veel gericht op overdragen van informatie en aanleren van financiële vaardigheden. Belangrijker is het vertrouwen dat je in kleine stappen kunt werken aan een gezonde financiële situatie. Hoe eerder hulp wordt geboden hoe beter.

Meedenken helpt
‘Uit mijn onderzoek blijkt dat mensen met lichte financiële problematiek heel erg hun best doen om er weer uit te komen’, vertelt Tamara Madern. ‘Ze zijn bewust bezig om hun financiële problemen het hoofd te bieden, maar doen dat vaak niet gestructureerd. Zij handelen vaak tegen hun eigen belang in omdat ze de consequenties niet overzien. Juist in deze fase zou er meer hulp moeten zijn. Een goede, nette behandeling en meedenkende houding van schuldeisers en ondersteuning van maatschappelijk organisaties zoals woningcorporaties helpt.’

Zelfvertrouwen
Financiële problemen worden veroorzaakt door een combinatie van verschillende gedragingen. Voor maatwerk is meer samenwerking nodig tussen verschillende partijen. Zo vroeg mogelijk, want hoe eerder hulp wordt geboden, hoe meer er financieel nog mogelijk is. Iemand kan dan zelf aan de slag om (op zijn manier) de problemen het hoofd te bieden.

Madern: ‘Dit vraagt van corporaties vooral meedenken en aansluiten bij de belevingswereld van de klant. Als een huurder zelf invloed heeft op de oplossingen is de kans veel groter dat hij er echt mee aan de slag gaat. Belangrijk daarbij is het vertrouwen dat je een bepaalde taak kunt uitvoeren. Als mensen denken dat ze iets niet kunnen, beginnen ze er niet aan of geven ze snel op.’

Corporaties kunnen daarbij helpen met duidelijke communicatie: ‘Als de huurder een bepaald document nodig heeft, geef dan aan waar dat te verkrijgen is en zet er liefst ook een afbeelding bij. Dat vergoot de kans dat de corporatie de juiste papieren krijgt.’

Op tijd signaleren
De Nibud-onderzoeker beseft dat woningcorporaties bij schuldproblemen vaak aan het einde van de keten staan: ‘Over het algemeen proberen mensen de huur zo lang mogelijk te blijven betalen. Als er problemen met de huur ontstaan, zijn er vaak al veel andere achterstanden.’ Daarom adviseert Madern om snel te reageren op het signaal als mensen een paar keer te laat betalen.

In 2014 zagen corporaties zich genoodzaakt tot huisuitzetting van 5.900 huishoudens, vooral door huurachterstand. Dat is 15 procent minder dan in 2013. Maar het aantal huurders met financiële problemen is wel toegenomen. Diverse corporaties hebben hun aanpak van huurachterstanden al aangepast. Kenmerken daarbij zijn een tijdige en persoonlijke aanpak.

Handreiking
De handreiking Bevorderen van gezond financieel gedrag is gratis te downloaden via de webwinkel van het Nibud.