Toezichthouder: woningcorporaties in spagaat

Er is een spanningsveld tussen de maatschappelijke uitdagingen van corporaties en hun  beperkte financiële ruimte. Dat schrijft toezichthouder Autoriteit woningcorporaties (Aw) in de jaarlijkse Staat van de Corporatiesector en het rapport ‘Realisatiekracht nieuwbouw woningcorporaties’.  De rapporten werden op 5 februari 2021 door de minister van BZK aan de Kamer aangeboden.

Corporaties realiseerden in 2019 78 procent van hun nieuwbouwplannen tegenover 61 procent in 2018. De sociale woningvoorraad nam in 2019 voor het eerst in jaren weer iets toe. Ook de investeringsvoornemens zitten in de lift. Meer samenwerking op landelijk en gemeentelijk niveau moet kritieke belemmeringen wegnemen: alleen meer geld is niet voldoende. Politiek en corporaties moeten volgens de Aw keuzes maken.


Te weinig geld

De Aw signaleert al enkele jaren dat de plannen voor investeringen op korte termijn niet allemaal gerealiseerd worden. De lasten van corporaties stijgen sneller dan de huren. Voor de komende jaren is de financiële ruimte nog redelijk groot, maar plannen komen niet altijd van de grond. Daarnaast heeft de sector op langere termijn te weinig geld voor de noodzakelijke investeringen in de sociale woningvoorraad.

Spagaat

De Aw constateert een spagaat voor de corporatiesector op meerdere terreinen:

  • De roep om matiging van de huren grijpt direct in op het investeringsvermogen van corporaties in nieuwbouw en verduurzaming.
  • Uit het rapport ‘Realisatiekracht nieuwbouw woningcorporaties’ blijkt dat het gebrek aan bouwlocaties, langdurige gemeentelijke procedures en sterk gestegen bouwkosten de nieuwbouwambities remmen.
  • Investeringen in duurzaamheid kunnen slechts beperkt worden terugverdiend en zijn hierdoor risicovol.
  • In buurten met een hoog aandeel corporatiewoningen staat de leefbaarheid onder druk door de hoge instroom van kwetsbare huishoudens. Dit komt door het toewijzingsbeleid.

Impasse doorbreken
Om de impasse te doorbreken moeten keuzes worden gemaakt. De mogelijkheden van de corporatiesector zijn beperkt. Samenwerking met gemeenten, Rijk en huurders is daarom essentieel. De Aw benadrukt dat de politiek de sector een perspectief moet bieden waardoor ze structureel kan voldoen aan haar publieke taakstelling. Aedes pleit al langere tijd voor afschaffing van de verhuurderheffing om deze impasse te doorbreken. Hiervoor tekent zich nu ook een meerderheid af bij politieke partijen.