Instrumenten

Stappenplan: voorkomen van ketenaansprakelijkheid

Woningcorporaties kunnen in hun dagelijkse praktijk te maken krijgen met maatregelen uit de Wet Aanpak Schijnconstructie (WAS). Het kabinet wil met de WAS werknemers beter beschermen tegen onderbetaling en werkgevers vrijwaren van oneerlijke concurrentie. Een van de maatregelen is een ketenaansprakelijkheid voor loonbetaling. Hier vindt u een stappenplan om onderbetaling in de keten te voorkomen.

Door de ketenaansprakelijkheid voor loonbetaling is het voor een werknemer mogelijk om ook de opdrachtgever van de werkgever aansprakelijk te stellen voor betaling van loon waar hij recht op heeft. Dat kan een corporatie zijn, die vaak hoofdopdrachtgever in een keten is. Dit staat in de WAS die sinds 1 juli 2015 geldt. Voor die datum was alleen de werkgever aansprakelijk. Overigens is deze vorm van ketenaansprakelijkheid niet hetzelfde als de fiscale ketenaansprakelijkheid voor afdracht van loonheffingen en sociale premies.

Van onderen naar boven in de keten
De ketenaansprakelijkheid is een volgtijdelijke aansprakelijkheid, dat wil zeggen dat de werknemer in kwestie altijd eerst de eigen werkgever moet aanspreken. Pas als dat niet lukt, kan hij de opdrachtgever van zijn werkgever aanspreken. De lengte van de keten bepaalt hoe lang het duurt voor een onderbetaalde kracht de hoofdopdrachtgever aansprakelijk kan stellen. Bij zeer ernstige of langdurige onderbetaling kan de hoofdopdrachtgever wel direct worden aangesproken.

Wanneer een opdrachtgever aansprakelijk wordt gesteld door een onderbetaalde werknemer, kan hij proberen aannemelijk te maken dat de onderbetaling hem niet verweten kan worden. Uiteindelijk is het aan de rechter om te beoordelen of een opdrachtgever niet-verwijtbaar heeft gehandeld.

Stappenplan
Corporaties kunnen onderbetaling in de keten (en daarmee aansprakelijkheid) voorkomen door de volgende stappen te volgen (afgeleid van het stappenplan van het ministerie van SZW). Let wel: volledig uitsluiten van aansprakelijkheid is niet mogelijk.

1. Controleer de inschrijving van het bedrijf in het Handelsregister
Werk alleen samen met betrouwbare bedrijven. Controleer in ieder geval of het bedrijf is ingeschreven bij de Kamer van Koophandel of bij een buitenlands handelsregister. Check of de bedrijfsgegevens kloppen. Zoek ook naar bedrijven met wettelijke keurmerken en codes of een certificaat. Denk aan VCA-certificering voor aannemers.

2. Vraag naar een certificaat of keurmerk voor loonbetaling
Werk met bedrijven die kunnen aantonen dat ze het afgesproken loon betalen. Bijvoorbeeld: het SNA Keurmerk en de NEN 4400-01 voor binnenlandse uitzendbureaus en de NEN 4400-02 voor buitenlandse uitzendbureaus.

3. Betaal een goede prijs voor de werkzaamheden
U krijgt waar u voor betaalt. Een lage offerte wordt door veel bedrijven ergens gecompenseerd. Bijvoorbeeld door te weinig loon te betalen. Door de ketenaansprakelijkheidsregeling kan die onderbetaalde werknemer bij u verhaal komen halen. Betaal daarom een eerlijke prijs voor de werkzaamheden.

4. Zorg voor een contract met duidelijke afspraken
Maak met de opdrachtnemer duidelijke afspraken over arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden. Verwijs naar relevante (aanbestedings-)afspraken, keurmerken of codes. Leg alle afspraken vast in een contract of overeenkomst. En zorg dat alle afspraken ook gelden voor bedrijven en werknemers verderop in de keten. Spreek bijvoorbeeld ook af wat het bedrijf moet doen als blijkt dat het zich niet houdt aan de afspraken.

5. Grijp in als het toch misgaat
Komt er toch een signaal binnen, dan is het van belang dat u direct voldoende actie onderneemt. Dat kan variƫren van waarschuwen tot het nemen van juridische stappen, afhankelijk van de ernst van het signaal.

Het Aedes Model Algemene Inkoopvoorwaarden is aan de WAS aangepast. De overige Aedes-modelovereenkomsten worden nog aangepast.