Verdieping

Energiebesparing en gedragsverandering: ‘Hou het vooral leuk’

Woningen energiezuinig maken is een belangrijk speerpunt voor woningcorporaties. Maar voor een afname van de CO2-uitstoot is meer nodig; huurders moeten zich ook bewust worden van hun stookgedrag en energieverbruik en dat aanpassen. Hoe krijg je huurders zo ver dat ze hun gedrag veranderen? Gedragspsycholoog Niels Götz: ‘De grootste truc is de onbewuste drijfveren van je doelgroep te kennen en daarop in te zetten.’

Goede voorlichting geven aan huurders, daarna besparingsafspraken met ze maken en ze vervolgens feedback geven. Dat is de basis van een methode van AgentschapNL waarmee huurders al snel tien procent op hun lasten kunnen besparen. En dat is belangrijk, vertelt Barbara Leenen, projectleider Energiebesparing en Gedrag bij AgentschapNL, want zo help je als corporatie huurders bij het verlagen van de woonlasten en het verbeteren van wooncomfort.

Onbewuste drijfveren
Hoe werkt dat eigenlijk, het gedrag van mensen veranderen? Gedragspsycholoog Niels Götz verdiept zich daar al geruime tijd in. ‘We denken dat mensen rationele keuzes maken, maar we komen er steeds meer achter dat ze vanuit onbewuste drijfveren reageren. De grootste truc is de echte drijfveren van je doelgroep te kennen en daarop in te zetten.’ Een van die drijfveren is sympathie. Iemand uit de eigen groep kan rekenen op meer sympathie. Daarom werkt het beter om als corporatie niet zelf je huurder voor te lichten, maar dat over te laten aan een enthousiaste medebuurtbewoner. Ook AgentschapNL merkt dat het inzetten van buren werkt. Zij zetten binnen hun methode bewoners in als ambassadeur. Verder is het wedstrijdelement een trigger. Maar alles valt en staat met enthousiasme, vertelt Leenen: ‘Mensen moeten inzien wat energiebesparing oplevert en er zin in krijgen. Hou het daarom vooral leuk. Als ze niet willen heeft het geen zin om hard te trekken. ’

Huurders meekrijgen
Wat je vooral niet moet doen is mensen te veel ontzorgen want daar ergeren zij zich aan, vertelt Götz. Ga je als corporatie aan de slag met energiebesparende maatregelen bij huurders thuis, bied ze dan een aantal keuzes in plaats van alles van tevoren vast te leggen. Zelf kunnen kiezen is namelijk een basisbehoefte van de mens. ‘Bovendien hebben ze vaak slechte ervaringen met vooral commerciële partijen die voor de klant al ‘de beste keuze’ hebben gemaakt’, vertelt Götz. ‘Hun vertrouwen is geschonden, ze zijn bang en boos. Hou die basale sentimenten goed in de gaten en speel er op in. Zeg bijvoorbeeld: we gaan u helpen crisisproof of onafhankelijk te worden. Dan ben je goed bezig.’

Van gedrag naar houding
Als mensen eenmaal korter douchen, de verwarming lager zetten en apparaten niet op standby laten staan dan is het zaak om dat gedrag vol te houden. Daarbij worden we geholpen door ons DNA vertelt Götz: ‘Na vier of vijf keer dezelfde handeling ontstaat in onze hersenen een soort snelweg en wordt een handeling al snel gewoonte.’ Zaak is volgens hem wel om vooral in de eerste periode terug te komen op het aangeleerde en mensen alert te houden. Bijvoorbeeld met een slimme meter die een signaal geeft wanneer je over een bepaald energieverbruik heen gaat.