Instrumenten

Governancecode Woningcorporaties

Het lidmaatschap van Aedes is gekoppeld aan de Governancecode Woningcorporaties. Door zich aan de code te binden laten woningcorporaties zien waarvoor zij staan en waarop zij aan te spreken zijn. Zij willen kwaliteit bieden en zich verantwoorden naar de omgeving waarin zij hun werk doen.

De Governancecode is voor woningcorporaties het kader voor goed bestuur en toezicht. Hierin hebben de woningcorporaties normen en waarden vastgelegd waaraan zij zich houden en waaraan getoetst kan worden. In de code zijn onder andere bepalingen opgenomen over: integriteit, transparantie, competenties, voorbeeldgedrag, maatschappelijke verbondenheid en risicobeheersing. De gewijzigde versie van 1 juli 2017 van de Governancecode woningcorporaties 2015 is de nu geldende regeling.

Een Commissie Governancecode Woningcorporaties (hierna: de Commissie) brengt dwingend advies uit over voorgelegde vragen en klachten. De Commissie is ingesteld door de leden van Aedes en de leden van Vereniging Toezichthouders Woningcorporaties (VTW).

Vijf principes
De Governancecode stoelt op vijf principes die gelden voor iedereen die werkt bij een woningcorporatie en betrokken is bij het bestuur van en/of het toezicht op een woningcorporatie. De principes vullen elkaar aan en hangen met elkaar samen.

  • Principe 1: Het belang van (toekomstige) huurders of bewoners staat voorop. Dit principe gaat over de waarden en normen die passen bij de maatschappelijke opdracht.
  • ​Principe 2: Omschrijft op welke manier het bestuur en de raad van commissarissen (hierna: RvC) aanspreekbaar zijn op resultaten en bepaalt dat zij actief verantwoording moeten afleggen.
  • Principe 3: Beschrijft de toetsstenen van geschiktheid voor bestuur en RvC
  • Principe 4: Normeert dat het bestuur en de RvC de dialoog aangaan met (toekomstige) bewoners, gemeenten en andere belanghebbende partijen.
  • Principe 5: Besteedt aandacht aan het beheersen van de risico’s verbonden aan de activiteiten.

Pas toe
De vijf principes zijn concreet uitgewerkt in bepalingen, waaraan woningcorporaties zich moeten houden. Van een aantal bepalingen in de Governancecode is afwijking niet mogelijk. Dit zijn de ‘pas toe’-bepalingen. Wanneer dit aan de orde is staat dat bij de bepalingen aangegeven in de Governancecode.
Deze ‘pas toe’-bepalingen zijn in lijn met nieuwe wetgeving en bedoeld om de kwaliteit en transparantie van handelen van het bestuur en de RvC te bevorderen. 

Leg uit
Voor de bepalingen zonder deze pas toe-bepaling geldt dat daarvan afgeweken mag worden als dat volgens de betreffende woningcorporatie tot een beter resultaat leidt. Dit zijn de ‘leg uit’-bepalingen. Hierbij dient wel steeds in de geest van het principe gehandeld te worden.

De woningcorporatie moet de afwijking van de bepaling op een inzichtelijke manier onderbouwen en actief verantwoorden waarom zij hiervan afwijkt. De woningcorporatie kan door zowel collega’s als andere belanghebbenden worden bevraagd en aangesproken op haar toepassing en uitleg van de Governancecode.

Governancecode bindend voor alle medewerkers
De Governancecode geeft niet alleen normen voor bestuurders en commissarissen. Ook medewerkers op alle niveaus bij woningcorporaties leveren door hun gedrag een positieve bijdrage aan de organisatiecultuur die de Governancecode beoogt.

Niet vrijblijvend
De Governancecode is niet vrijblijvend. Het is verplicht voor de leden van Aedes en VTW om de code te volgen. Op de websites van Aedes en de VTW  zijn modellen, voorbeelden en handreikingen te vinden om leden daarbij te ondersteunen.

Uit de Governancecode volgen voor de leden van Aedes en de VTW onder meer de volgende concrete verplichtingen:

  • Bestuur en RvC verantwoorden zich jaarlijks in het jaarverslag over de manier waarop de principes van de Governancecode in het afgelopen jaar zijn toegepast.
  • Woningcorporaties laten hun maatschappelijke prestaties minimaal een keer per vier jaar onderzoeken en beoordelen door een onafhankelijk bureau dat is geaccrediteerd door de Stichting Visitatie Woningcorporaties Nederland. Een belangrijk onderdeel van deze visitatie is de naleving van de Governancecode. Het visitatierapport is openbaar.

Toezicht op naleving
Aedes en VTW monitoren de naleving van vier specifieke bepalingen van de Governancecode. Die vier bepalingen zijn: de verplichting tot visitatie, de verplichting tot publicatie van de honorering van bestuurders en toezichthouders, de zittingstermijn van commissarissen en het voldoen aan de eisen (behaalde punten) van de permanente educatie.

De Commissie Governancecode Woningcorporaties ziet toe op naleving van de Governancecode en doet conform haar reglement op verzoek uitspraak op klachten en vragen over toepassing van de Governancecode. De Commissie brengt verslag uit van haar bevindingen aan de besturen van Aedes en VTW. Als de Commissie vindt dat een bestuur of RvC van een corporatie de Governancecode overtreedt, dan nemen de besturen van Aedes of VTW ieder afzonderlijk een besluit over mogelijke sancties. Sancties kunnen variëren van publicatie tot het uiteindelijk ontnemen van het lidmaatschap.