Vereniging

Debat leiderschap: ‘Heb het lef om te veranderen’

Welk leiderschap hebben we nodig, in een omgeving met zoveel regels? Die vraag probeerden experts van binnen en buiten de corporatiesector te beantwoorden tijdens een debat dat Aedes samen met accountants- en advieskantoor EY organiseerde op 16 januari 2016.

Sinds de nieuwe Woningwet moeten woningcorporaties met veel extra regels rekening houden. Daarin zijn de corporaties niet alleen: in veel branches hebben organisaties met complexe regels te maken.

Integer bedrijf
‘Iedereen wil werken voor een integer bedrijf’, zei panellid Angelique Keijsers, Chief Compliance Officer bij de Rabobank. Maar er is een spanningsveld tussen die wens aan de ene kant, en wet- en regelgeving en de complexiteit van organisaties aan de andere kant. ‘We storen ons aan regels, maar we steunen erop en vertrouwen op het systeem’, zegt Jaap Winter, bestuursvoorzitter van de Vrije Universiteit (VU) en specialist op het gebied van behoorlijk bestuur.

Welk leiderschap past het beste in zo’n omgeving? Oud-premier, nu adviseur van EY Jan Peter Balkenende vindt dat bestuurders lef moeten hebben om dingen te veranderen, aangezien er binnen de huidige regelgeving vaak nog steeds veel wél mogelijk is. Dit geldt net zo goed andersom, zegt Balkenende: doet zich een nieuw probleem voor, dan hoef je daar als bestuurder niet meteen nieuwe regels voor te bedenken. ‘Maak gebruik van de ruimte die de regelgeving biedt, vaak is deze er wel en zijn nieuwe regels overbodig.’

‘Kafka-knop’
En bestaande regels binnen de organisatie kunnen overboord, als deze echt niets toevoegen. We moeten overschakelen van regels en wantrouwen, naar een omgeving waarin we elkaar vertrouwen en durven aanspreken als er iets mis is, merkte een deelnemer op. Zo werkt Winter op de VU met een zogeheten ‘Kafka-knop’, vernoemd naar de schrijver die in zijn werk de impact van onnodige bureaucratie liet zien. Lopen studenten of medewerkers op de VU tegen een regel aan waarvan het nut niet kan worden aangetoond, dan wordt die regel afgeschaft.

Luisteren naar de mensen voor wie de regels gelden is belangrijk, vinden de deelnemers aan het debat. En luisteren naar je omgeving; dat geldt voor corporaties als sociaal-maatschappelijke organisaties des te meer. ‘Onze prestaties zijn niet alleen goed omdat wíj ze goed vinden, maar ook omdat we die prestaties samen met de samenleving behalen, zegt panellid Rob Haans, directeur-bestuurder van woningcorporaties de Alliantie.