Verdieping

Lezing Jan Jonker

Jan Jonker is hoogleraar duurzaam ondernemen aan de Radboud universiteit Nijmegen. Hij is expert in het bedenken van nieuwe strategieën en businessconcepten voor verduurzamen. Zijn werk richt zich op drie samenhangende thema’s. Trends en ontwikkelingen die samen een veranderende economie vormgeven (de ‘WEconomy’), op businessmodellen die het mogelijk maken de waarden duurzaam, inclusief en circulair ondernemen te realiseren. Zijn college gaat over: samen verduurzamen - werken aan transitie. 

Duurzaamheid is een hot topic, vandaag op de corporatiedag zijn er 10 verschillende zalen waar er wordt gesproken over duurzaamheid. Conferenties zoals deze waren 10 jaar geleden spaarzaam. Dat neemt niet weg dat de CO2-discussie een beetje saai aan het worden is. CO2 is niet tastbaar en mensen lopen er in algemene zin niet warm voor. Wel als het gaat over kosten besparen of het zorgen voor onze planeet. De grote vraag is hoe krijgen we met die discussie mensen echt in beweging?

We hebben met z’n allen het gevoel dat de wereld om ons heen nog nooit zo snel is veranderd als nu. Maar het is iets van alle tijden. Ruim honderd jaar geleden ging New York tussen 1900 en 1913 over van helemaal paard en wagen naar alleen nog maar auto. Vergelijk 2005 en 2013 met elkaar en dan zie je dat iedereen in 2013 met een smartphone in zijn handen loopt. Het is ook niet zo dat verandering ons overkomt. Wij zijn de verandering.

En als veranderingen eenmaal ingezet worden, gaan ze niet meer weg. Voorbeelden:

  • Van steenkool naar aardgas.
  • Van vast naar mobiel
  • Van lineair naar circulair

Vanaf 2017 hebben we zelfs een minister van economische zaken en KLIMAAT.

Dat is best vooruitstrevend. Een belangrijke discussie bij corporaties gaat bijvoorbeeld over betaalbaarheid versus gedragsverandering van huurders. De oplossing daarvoor is het participatief organiseren. Dat betekent:

  • dichtbij
  • betrokken
  • met elkaar
  • met winst voor iedereen
  • zorg oplossend
  • aan de knoppen

Slimme combinaties en nieuwe manier van denken
Mensen worden straks producent & consument. Deel van de economie bestaat over een aantal jaar uit het ‘zelf maken en zelf gebruiken’. Hoe past het CO2 vraagstuk daarin? Het antwoord daarop is er niet. We moeten hier op een andere manier over nadenken.

Maar hoe dan? Er is al een aantal voorbeelden bekend van projecten waarin hiermee anders wordt omgaan. Hieronder een aantal projecten die een slimme combinatie tussen duurzaamheid in wijken laten zien. Zo heb je bijvoorbeeld:

  • Wijk energie Eva lanxmeer. Een bewonersinitiatief. Zij organiseren zelf energie dwars door alle energie wet en regelgeving heen. 
  • Wijk diensten makelen. Zelf zorg organiseren in Zoetermeer.
  • Woonwijk Hogeweyk; Dit is een zelfgemaakte woonwijk speciaal voor demente mensen.
  • Wijkonderzoek door living lab in Denemarken. De wijk zelf is lid van het onderzoeksteam. Samen bedenken zij innovaties. Bijvoorbeeld een geschikte wijkverlichting.
  • BedZED UK circulaire wijk. De grootste eco-community in het Verenigd Koninkrijk. Deze wijk nabij Londen is duurzaam en bedruipt zichzelf nagenoeg helemaal.
  • De Ceuvel in Amsterdam. Is het eerste circulaire kantoorpark gevestigd op een oud industriegebied.

Daarnaast zijn er de afgelopen vijf jaar veel bedrijven die andere creatieve oplossingen hebben bedacht met als doel om samen met andere mensen, middelen en bedrijven te verduurzamen. Een boerderij is een ‘Cow Funding’ gestart om geld bijeen te krijgen voor zonnepanelen. Investeerders krijgen ‘uitbetaald’ in melk, eieren en koeien. Lease je spijkerbroek bij Mudjeans en via ‘thuis afgehaald’ kun je genieten van een maaltijd die iemand in jouw buurt heeft gemaakt.

Al die creatieve oplossingen hebben wel een aantal gevolgen. Zoals het zeilschepen syndroom, door de komst van de stoomboot werd een zeilschip nutteloos. En wat zijn de gevolgen voor hotels door de komst van AirBnB of voor taxibedrijven door de komst van Uber. Waarschijnlijk hetzelfde als voor die van het paard en wagen. Er is geen masterplan maar door samen te prutsen gaan we het ontdekken!

Best practices bijeenkomst
Mocht u meer willen weten over het vormgeven van projecten op het snijvlak van duurzaamheid, circulariteit en exclusiviteit. Op 3 & 4 oktober 2018 vindt, in het kader van Nijmegen Green Capital jaar 2018, een bijeenkomst plaats met Best Practices uit een aantal steden in Europa.

Heeft u zelf een project dat aansluit bij de transitie van duurzaamheid? Jan Jonker is in Nederland begonnen om een inventarisatie van projecten te maken met dezelfde insteek.  U kunt uw voorbeeld mailen naar g.vanderpeijl@aedes.nl.

Bekijk de presentatie van Jan Jonker hieronder:

Presentatie Jan Jonker, Corporatiedag 2017